Waarom Google, Meta en TikTok nu de rechtszaal in trekken

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent een tiener en je scrolt eindeloos door TikTok of Instagram. De ene na de andere video, automatisch afgespeeld. Verslavend? Ja. En Californië wil daar iets aan doen. Maar de grote techbedrijven zijn het daar niet mee eens. Google, Meta en TikTok hebben deze week samen drie rechtszaken aangespannen tegen de procureur-generaal van Californië, Rob Bonta. Ze willen een nieuwe wet tegenhouden die vanaf 1 januari 2027 van kracht zou moeten worden. ### Wat houdt de wet precies in? De wet, genaamd AB 1709, verbiedt platforms om zogenaamde 'verslavende functies' aan te bieden aan gebruikers onder de 16 jaar. Denk aan oneindig scrollen, automatisch afspelen en een algoritmische feed die je blijft boeien. De wet noemt deze functies 'psychologisch uitbuitend' en bedoeld om de betrokkenheid te maximaliseren, wat leidt tot dwangmatig gebruik. Platforms moeten 'redelijke maatregelen' nemen om te voorkomen dat jongeren deze functies krijgen voorgeschoteld. ### Het verweer van de techgiganten Google, Meta en TikTok vinden dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt. Ook beroepen ze zich op Section 230, een Amerikaanse federale wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor door gebruikers geplaatste content. Volgens critici geeft Section 230 platforms te veel immuniteit. Google stelt in zijn rechtszaak dat zijn dochteronderneming YouTube juist gepersonaliseerde aanbevelingen gebruikt om jongeren inhoud te bieden die relevant is voor hun interesses en passend bij hun leeftijd en ontwikkelingsbehoeften. Autoplay zou gebruikers helpen om content zonder onderbreking te bekijken, zoals een afspeellijst met educatieve video's. 'De verboden van AB 1709 op gepersonaliseerde aanbevelingen en autoplay zouden de inspanningen van YouTube om veilige, verantwoorde en verrijkende ervaringen te bieden aan gebruikers onder de 16 jaar ondermijnen', aldus de rechtszaak. Meta voert aan dat zijn diensten 'miljarden mensen over de hele wereld in staat stellen ideeën uit te wisselen, steun te bieden en belangrijke onderwerpen te bespreken'. Het verbieden van gepersonaliseerde feeds en autoplay zou 'het voor Meta onwettig maken om überhaupt meningen aan minderjarigen te verspreiden', zo betoogt het bedrijf. ### Een tegengeluid Lennon Torres, directeur van de belangenorganisatie Heat Initiative, veegt de argumenten van de techbedrijven van tafel. Torres was vroeger zelf een kind-influencer en werkte samen met de auteur van de wet om zorgen over het Eerste Amendement weg te nemen. 'Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt', zegt Torres. > 'Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt.' ### Wat betekent dit voor de toekomst? De rechtbanken zullen nu moeten beoordelen of de wet standhoudt. Het is een principiële kwestie: beschermt de wet jongeren tegen verslavende technologie, of beperkt deze onterecht de vrijheid van meningsuiting van platforms? De uitspraak kan verstrekkende gevolgen hebben, niet alleen in Californië maar wereldwijd. Voor professionals in media monitoring is dit een belangrijk signaal: de manier waarop sociale media werken en welke verantwoordelijkheid ze dragen, staat steeds meer ter discussie. ### De bredere context Deze rechtszaak komt bovenop een schikking die Meta in augustus trof in een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media. Meta betaalde 17 miljard dollar, zonder schuld te bekennen. Als onderdeel van de schikking beloofde het bedrijf om de dagelijkse tijd van tieners op Instagram en Facebook te beperken tot twee uur, toegang 's nachts en tijdens schooluren te blokkeren, tieners de optie te geven om een standaardfeed zonder algoritme te gebruiken en autoplay uit te zetten. Meta riep YouTube en TikTok op om dit 'nieuwe industriestandaard' over te nemen, maar beide bedrijven deden dat niet. Het is duidelijk dat de strijd om de online veiligheid van kinderen nog maar net begonnen is. En of je nu in Nederland zit of in Californië, de uitkomst zal de manier waarop wij allemaal sociale media gebruiken beïnvloeden.