Waarom Google, Meta en TikTok nu de rechtszaal in trekken

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent een tiener en je scrolt eindeloos door TikTok of Instagram. De ene video na de andere, en je merkt niet eens dat er een uur voorbij is. Precies dat gedrag willen wetgevers aanpakken. Maar drie techgiganten vechten nu terug. ### De wet die social media minder verslavend moet maken In Californië is een wet aangenomen die vanaf 1 januari 2027 verbiedt dat platforms zoals Google (met YouTube), Meta (Instagram en Facebook) en TikTok 'verslavende functies' aanbieden aan gebruikers onder de 16. Denk aan oneindig scrollen, automatisch afspelen en een feed die is ontworpen om je zo lang mogelijk op het platform te houden. De wet noemt deze functies 'psychologisch uitbuitend'. ### De juridische strijd Google, Meta en TikTok hebben woensdag elk een rechtszaak aangespannen tegen de procureur-generaal van Californië, Rob Bonta. Ze stellen dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt en in strijd is met Section 230, een federale wet die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor door gebruikers geplaatste inhoud. Google betoogt dat YouTube aanbevelingen personaliseert om jonge kijkers relevante en leeftijdsgeschikte content te bieden. Autoplay zou juist helpen om educatieve video's achter elkaar te bekijken, zoals een playlist. Als de wet doorgaat, zou dat volgens Google de inspanningen om een veilige omgeving te creëren ondermijnen. Meta voert aan dat zijn diensten miljarden mensen wereldwijd in staat stellen ideeën uit te wisselen en steun te bieden. Een verbod op gepersonaliseerde feeds en autoplay zou het voor Meta onmogelijk maken om zich tot minderjarigen te richten, aldus het bedrijf. ### Een tegengeluid Lennon Torres, directeur bij de Heat Initiative en voormalig kind-influencer, is het daar niet mee eens. Volgens Torres draait het niet om vrije meningsuiting, maar om een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat riskant is. > 'Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een businessmodel dat profiteert van het bezig houden van kinderen, zelfs als dat hen in gevaar brengt.' ### Een schikking van 17 miljard euro Meta schikte in augustus een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren voor 17 miljard euro. Zonder schuld te bekennen, stemde het bedrijf ermee in om de dagelijkse tijd van tieners op Instagram en Facebook te beperken tot twee uur. Ook blokkeert het toegang 's nachts en tijdens schooluren, en tieners kunnen een feed zonder algoritme kiezen of autoplay uitzetten. Meta riep YouTube en TikTok op om dit voorbeeld te volgen, maar geen van beide bedrijven deed dat. ### Wat betekent dit voor Nederland? Hoewel deze rechtszaak in Californië speelt, kan de uitkomst ook in Nederland en de EU gevolgen hebben. De Europese Unie heeft met de Digital Services Act (DSA) al regels voor online veiligheid, waaronder voor minderjarigen. Als Californië zijn wet kan handhaven, kan dat druk zetten op platforms om wereldwijd hun functies aan te passen. Voor marketeers en mediabureaus is het belangrijk om te volgen hoe dit afloopt: veranderingen in algoritmes en advertentiemogelijkheden kunnen immers direct invloed hebben op campagnes. De komende maanden zal blijken of de rechter de wet blokkeert of dat techbedrijven hun werkwijze moeten aanpassen. Eén ding is zeker: de discussie over verslavend design en jeugdige gebruikers is nog lang niet voorbij.