Techgiganten vs. Californië: Waarom Google, Meta en TikTok de wet aanvallen

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent een tiener en je social media feed is eindeloos, met autoplay en algoritmes die precies weten wat je leuk vindt. Verslavend? Ja. Californië vindt van wel en wil daar iets aan doen. Maar Google, Meta en TikTok zijn het daar niet mee eens. Ze hebben woensdag drie afzonderlijke rechtszaken aangespannen tegen de procureur-generaal van Californië, Rob Bonta. Waarom? Ze vinden dat de wet hun vrijheid van meningsuiting schendt. ### Wat houdt de wet precies in? De wet, AB 1709 genaamd, gaat op 1 januari 2027 in. Vanaf dan is het platforms verboden om "een verslavende functie" aan te bieden aan gebruikers onder de 16 jaar. Denk aan oneindig scrollen, autoplay en een "verslavende" feed. De wet noemt deze functies "psychologisch uitbuitend" en bedoeld om de betrokkenheid te maximaliseren op een manier die leidt tot dwangmatig gebruik. De platforms moeten ook "redelijke maatregelen" nemen om ervoor te zorgen dat jonge gebruikers deze functies niet krijgen aangeboden. ### Het juridische gevecht De bedrijven beweren dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt, evenals Section 230, een bepaling uit een federale wet van 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor door gebruikers gegenereerde inhoud. Critici van Section 230 zeggen juist dat het platforms onterecht een brede immuniteit geeft. Google stelt in zijn rechtszaak dat zijn dochteronderneming YouTube aanbevelingen personaliseert om ervoor te zorgen dat jonge gebruikers inhoud ontvangen die relevant is voor hun interesses en passend bij hun leeftijd en ontwikkelingsbehoeften. Autoplay helpt gebruikers volgens Google om inhoud ononderbroken en opeenvolgend te bekijken, zoals een afspeellijst met educatieve video's. "De verboden van AB 1709 op gepersonaliseerde aanbevelingen en autoplay zouden de inspanningen van YouTube om veilige, verantwoorde en verrijkende ervaringen te bieden aan gebruikers onder de 16 jaar, dwarsbomen", aldus de rechtszaak. Meta voert aan dat zijn diensten "miljarden mensen over de hele wereld in staat stellen ideeën uit te wisselen, steun te bieden en belangrijke onderwerpen te bespreken". Het verbieden van gepersonaliseerde feeds en autoplay zou "het voor Meta onwettig maken om überhaupt meningen aan minderjarigen te verspreiden", zo betoogt het bedrijf. ### Een tegengeluid Lennon Torres, directeur van de belangenorganisatie Heat Initiative, verwerpt de argumenten van de bedrijven. Torres, een voormalig kind-influencer, werkte samen met de auteur van de wet om zorgen over het Eerste Amendement weg te nemen. "Ze presenteren dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat, is een bedrijfsmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt", zegt Torres. Het kantoor van de procureur-generaal van Californië liet aan Reuters weten de rechtszaken te bestuderen. "Ons kantoor zet zich in om de verstandige wetten van Californië te verdedigen om kinderen online te beschermen", aldus een verklaring. ### Eerder dit jaar: een schikking van $ 17 miljard In augustus schikte Meta een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media voor $ 17 miljard, zonder schuld of aansprakelijkheid te erkennen. Als onderdeel van die schikking stemde Meta ermee in om de dagelijkse tijd die tieners op Instagram en Facebook doorbrengen te beperken tot twee uur; de toegang tot beide platforms 's nachts en tijdens schooluren te blokkeren; tieners de mogelijkheid te geven een standaardfeed zonder algoritme te creëren; en tieners in staat te stellen autoplay uit te schakelen. Meta deed ook een "oproep tot actie" aan YouTube en TikTok om een nieuwe "industriestandaard" over te nemen. Geen van beide bedrijven ging akkoord met de voorwaarden van de schikking. ### Wat betekent dit voor jou? Deze rechtszaken zijn niet alleen een juridisch gevecht tussen techgiganten en de staat Californië. Ze raken aan een bredere vraag: hoe beschermen we jongeren online zonder de vrijheid van meningsuiting aan te tasten? De uitkomst kan gevolgen hebben voor sociale media over de hele wereld, ook in Nederland. Blijf dit verhaal volgen, want de strijd om de digitale jeugd is nog maar net begonnen.