Techgiganten vs. Californië: wie wint de strijd om verslavende feeds?

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent 15 en je scrollt eindeloos door TikTok, YouTube of Instagram. De ene na de andere video, automatisch afgespeeld, precies wat je interessant vindt. Verslavend? Ja. En Californië wil daar paal en perk aan stellen. Maar Google, Meta en TikTok vechten terug. Drie rechtszaken, één grote vraag: mag een staat bepalen hoe sociale media met jongeren omgaan? ### Waar gaat die wet over? De wet, AB 1709 genaamd, gaat op 1 januari 2027 in. Vanaf dan is het verboden om aan gebruikers onder de 16 zogenaamde 'verslavende functies' aan te bieden. Denk aan oneindig scrollen, autoplay en een feed die is ontworpen om je zo lang mogelijk op het platform te houden. De wet noemt zulke functies 'psychologisch uitbuitend' en bedoeld om dwangmatig gebruik te stimuleren. Platforms moeten 'redelijke maatregelen' nemen om te voorkomen dat jonge gebruikers deze functies krijgen. ### De argumenten van de techbedrijven Google, Meta en TikTok vinden dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt. Ook beroepen ze zich op Section 230, een Amerikaanse federale wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor inhoud van gebruikers. Volgens de bedrijven zou de wet hen verbieden om überhaupt nog met minderjarigen te communiceren. Google stelt dat YouTube juist personaliseert om jongeren relevante en leeftijdsgeschikte content te bieden. Autoplay zou helpen om video's achter elkaar te kijken, zoals een playlist met educatieve video's. 'De verboden op gepersonaliseerde aanbevelingen en autoplay zouden YouTubes inspanningen om veilige, verantwoorde en verrijkende ervaringen te bieden, dwarsbomen', aldus de rechtszaak. Meta voert aan dat zijn diensten miljarden mensen wereldwijd in staat stellen om ideeën uit te wisselen en steun te bieden. Een verbod op gepersonaliseerde feeds en autoplay zou het 'onwettig maken voor Meta om überhaupt meningen aan minderjarigen te verspreiden'. ### Tegenstanders: 'Het gaat om een verdienmodel' Lennon Torres, directeur bij de Heat Initiative en voormalig kind-influencer, veegt de vloer aan met die argumenten. 'Ze framen dit als een vrijheidsstrijd, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat risico's oplevert', zegt Torres. > 'Ze framen dit als een vrijheidsstrijd, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat risico's oplevert.' > — Lennon Torres, Heat Initiative ### Eerder schikte Meta al voor 17 miljard dollar In augustus schikte Meta een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media voor 17 miljard dollar (omgerekend zo'n 15,7 miljard euro). Zonder schuld te bekennen. Als onderdeel van de schikking beloofde Meta om de dagelijkse tijd van tieners op Instagram en Facebook te beperken tot twee uur. Ook blokkeert het bedrijf 's nachts en tijdens schooluren de toegang, kregen tieners de optie om een standaardfeed zonder algoritme te kiezen en kunnen ze autoplay uitzetten. Meta riep YouTube en TikTok op om dit 'nieuwe industriestandaard' over te nemen, maar geen van beide ging daarop in. ### Wat betekent dit voor Nederland? Hoewel deze rechtszaken in Californië spelen, kunnen ze ook hier gevolgen hebben. De Europese Unie heeft met de Digital Services Act (DSA) al regels voor online platforms, waaronder verplichtingen om minderjarigen te beschermen. Als Californië wint, kan dat een signaal afgeven aan wetgevers wereldwijd. Maar als de techbedrijven winnen, wordt het voor overheden lastiger om verslavende ontwerpen aan banden te leggen. De komende maanden zal de rechtbank zich buigen over de vraag of AB 1709 standhoudt. De Californische procureur-generaal Rob Bonta laat weten de aanklachten te bestuderen en benadrukt: 'Ons kantoor zet zich in om de common-sense wetten van Californië te verdedigen om kinderen online te beschermen.' Wordt vervolgd.