Techgiganten vs. Californië: wie wint de strijd om social media?

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent een tiener en je sociale media feed zit vol met eindeloos scrollen, autoplay en aanbevelingen die je verslavend vinden. Californië wil daar paal en perk aan stellen met een nieuwe wet. Maar Google, Meta en TikTok liggen nu dwars. Ze hebben woensdag juridische stappen ondernomen tegen de procureur-generaal van Californië, Rob Bonta. Wat is hier aan de hand? ### Wat houdt de wet precies in? De wet, genaamd AB 1709, gaat op 1 januari 2027 in. Vanaf dan is het platforms verboden om zogenaamde 'verslavende functies' aan te bieden aan gebruikers onder de 16 jaar. Denk aan oneindig scrollen, autoplay en een 'verslavende' feed. De wet noemt deze functies 'psychologisch uitbuitend' en bedoeld om de betrokkenheid te maximaliseren, wat leidt tot dwangmatig gebruik. Platforms moeten ook 'redelijke maatregelen' nemen om te voorkomen dat jongeren deze functies krijgen. ### Waarom klagen de bedrijven? Google, Meta en TikTok vinden dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt. Ook beroepen ze zich op Section 230, een federale wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor inhoud van gebruikers. Volgens critici geeft Section 230 platforms te veel immuniteit. Google stelt in zijn rechtszaak dat zijn dochteronderneming YouTube aanbevelingen personaliseert om jonge gebruikers inhoud te bieden die relevant is voor hun interesses en passend bij hun leeftijd en ontwikkelingsbehoeften. Autoplay zou gebruikers helpen om inhoud ononderbroken en opeenvolgend te bekijken, zoals een afspeellijst met educatieve video's. 'De verboden van AB 1709 op gepersonaliseerde aanbevelingen en autoplay zouden de inspanningen van YouTube om veilige, verantwoorde en verrijkende ervaringen te bieden aan gebruikers onder de 16 jaar frustreren', aldus de rechtszaak. Meta voert aan dat zijn diensten 'miljarden mensen over de hele wereld in staat stellen om ideeën uit te wisselen, steun te bieden en belangrijke onderwerpen te bespreken'. Het verbieden van gepersonaliseerde feeds en autoplay zou 'het voor Meta onwettig maken om überhaupt meningen aan minderjarigen te verspreiden', zo betoogt het bedrijf. ### Een tegengeluid Lennon Torres, directeur van de belangenorganisatie Heat Initiative, veegt de argumenten van de bedrijven van tafel. Torres, een voormalig kind-influencer, werkte samen met de auteur van de wet om zorgen over het Eerste Amendement weg te nemen. 'Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een bedrijfsmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt', zegt Torres. > 'Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een bedrijfsmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt.' ### Wat gebeurt er nu? De procureur-generaal van Californië heeft aan persbureau Reuters laten weten de rechtszaken te bestuderen. 'Ons kantoor is vastbesloten om de verstandige wetten van Californië te verdedigen om kinderen online te beschermen', aldus een verklaring. Interessant detail: in augustus schikte Meta een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media voor een bedrag van $ 17 miljard (omgerekend ongeveer € 15,6 miljard), zonder schuld of aansprakelijkheid te erkennen. Als onderdeel van die schikking beloofde Meta onder meer om de dagelijkse tijd van tieners op Instagram en Facebook te beperken tot twee uur, toegang 's nachts en tijdens schooluren te blokkeren, tieners de optie te geven om een standaard niet-algoritmische feed te creëren en autoplay uit te schakelen. Meta riep YouTube en TikTok op om dit 'nieuwe industriestandaard' over te nemen, maar geen van beide bedrijven ging hierop in. ### Wat betekent dit voor jou? Deze rechtszaken zijn niet alleen een Amerikaanse aangelegenheid. Ze kunnen gevolgen hebben voor hoe sociale media wereldwijd worden gereguleerd, ook in Nederland. Als de wet standhoudt, kunnen andere landen volgen. Voor professionals in media monitoring is het belangrijk om deze ontwikkelingen te volgen, omdat ze invloed hebben op hoe platforms omgaan met jongeren en welke inhoud zichtbaar is. De komende maanden zullen de rechtszaken zich ontvouwen. Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen rondom deze strijd tussen techgiganten en wetgevers.