Techgiganten vs. Californië: het gevecht om schermtijd

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent 15 en je telefoon zuigt je aandacht op met een eindeloze stroom video's. Precies dat willen drie van de grootste sociale mediabedrijven blijven doen — en daarom slepen ze nu de staat Californië voor de rechter. Google, Meta en TikTok hebben deze week ieder een rechtszaak aangespannen tegen de Californische procureur-generaal Rob Bonta. Ze willen een nieuwe wet tegenhouden die vanaf 1 januari 2027 van kracht moet worden. ### Wat staat er in de wet? De wet, genaamd AB 1709, verbiedt platforms om gebruikers onder de 16 jaar zogenoemde "verslavende functies" aan te bieden. Denk aan oneindig scrollen, automatisch afspelen en een feed die is ontworpen om je zo lang mogelijk te laten blijven hangen. De wet noemt zulke functies "psychologisch uitbuitend", omdat ze gericht zijn op maximaal engagement en dwangmatig gebruik. Daarnaast moeten platforms "redelijke maatregelen" nemen om te voorkomen dat jonge gebruikers deze functies voorgeschoteld krijgen. Klinkt logisch, toch? Niet voor de techbedrijven. ### Vrijheid van meningsuiting of verdienmodel? De bedrijven vinden dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt. Ze beroepen zich ook op Section 230, een Amerikaanse regel uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor inhoud van gebruikers. Google stelt dat YouTube juist personaliseert om jongeren inhoud te bieden die past bij hun leeftijd en interesses. Automatisch afspelen zou helpen om video's als een playlist achter elkaar te bekijken, bijvoorbeeld voor educatieve content. "De verboden op gepersonaliseerde aanbevelingen en autoplay zouden YouTubes inspanningen om veilige en verrijkende ervaringen te bieden ondermijnen," aldus de rechtszaak. Meta voert aan dat een verbod op gepersonaliseerde feeds en autoplay het "onwettig zou maken om überhaupt meningen aan minderjarigen te verspreiden." Stevige taal, maar klopt dat wel? ### De andere kant van het verhaal Lennon Torres van de belangenorganisatie Heat Initiative is het daar niet mee eens. Torres, zelf een voormalige kind-influencer, werkte mee aan de wet om zorgen over de vrijheid van meningsuiting weg te nemen. > "Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat profiteert van kinderen die blijven scrollen, zelfs als dat ze in gevaar brengt." De procureur-generaal van Californië laat weten de rechtszaken te bestuderen en benadrukt "de verdediging van de common-sense wetten van Californië om kinderen online te beschermen" serieus te nemen. ### Een prijskaartje van 17 miljard dollar Interessant detail: in augustus schikte Meta een zaak rond jeugdveiligheid en verslaving voor 17 miljard dollar (omgerekend zo'n €15,7 miljard). Zonder schuld te bekennen, beloofde het bedrijf onder meer: - de dagelijkse schermtijd van tieners op Instagram en Facebook te beperken tot twee uur; - toegang 's nachts en tijdens schooluren te blokkeren; - tieners de optie te geven voor een feed zonder algoritme; - autoplay uitschakelbaar te maken voor tieners. Meta riep YouTube en TikTok op om dit "nieuwe industriestandaard" over te nemen. Geen van beide bedrijven deed dat. ### Wat betekent dit voor jou? Deze rechtszaak raakt niet alleen Californië. Het is een testcase voor hoe we wereldwijd omgaan met verslavende technologie en de bescherming van jonge gebruikers. Voor professionals in media monitoring is dit een belangrijk signaal: wetgeving rond platformverantwoordelijkheid wordt concreet, en de data die platforms delen over schermtijd en algoritmes komt steeds centraler te staan. Blijf dit dossier dus volgen. De uitspraak kan zomaar de toon zetten voor regelgeving hier in Europa — en in Nederland.