Techgiganten vechten nieuwe socialemediabewaking aan

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent een tiener en je scrolt eindeloos door je favoriete app. Herkenbaar? De overheid wil dat aanpakken, maar Google, Meta en TikTok liggen dwars. Deze week spanden ze een rechtszaak aan tegen de staat Californië om een nieuwe wet tegen te houden. Die wet moet jongeren beschermen tegen verslavende functies. Maar de bedrijven vinden dat hun vrijheid van meningsuiting in het geding is. Wat is hier aan de hand? ### De wet die jongeren moet beschermen De wet, genaamd AB 1709, gaat op 1 januari 2027 in. Vanaf dan mogen platforms geen 'verslavende functies' meer aanbieden aan gebruikers onder de 16. Denk aan oneindig scrollen, automatisch afspelen en een feed die je blijft boeien. De wet noemt deze functies 'psychologisch uitbuitend' omdat ze gericht zijn op maximaal engagement, wat kan leiden tot dwangmatig gebruik. Platforms moeten 'redelijke maatregelen' nemen om te voorkomen dat jongeren deze functies krijgen. ### Het verweer van de techbedrijven Google, Meta en TikTok hebben woensdag elk een rechtszaak aangespannen tegen de Californische procureur-generaal Rob Bonta. Ze voeren aan dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt. Ook beroepen ze zich op Section 230, een federale wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor inhoud van gebruikers. Volgens critici geeft Section 230 platforms te veel immuniteit. Google stelt dat zijn dochteronderneming YouTube aanbevelingen personaliseert om jongeren inhoud te bieden die relevant is voor hun interesses en passend bij hun leeftijd. Automatisch afspelen zou gebruikers helpen om inhoud naadloos te bekijken, zoals een afspeellijst met educatieve video's. 'De verboden van AB 1709 op gepersonaliseerde aanbevelingen en automatisch afspelen zouden de inspanningen van YouTube om veilige, verantwoorde en verrijkende ervaringen te bieden aan gebruikers onder de 16, ondermijnen', aldus de rechtszaak. Meta zegt dat zijn diensten 'miljarden mensen wereldwijd in staat stellen ideeën te delen, steun te bieden en belangrijke onderwerpen te bespreken'. Het verbieden van gepersonaliseerde feeds en automatisch afspelen zou 'het voor Meta onwettig maken om überhaupt meningen aan minderjarigen te verspreiden', zo betoogt het bedrijf. ### Een pleidooi voor verantwoordelijkheid Lennon Torres, directeur van de belangenorganisatie Heat Initiative, verwerpt de argumenten van de bedrijven. Torres, een voormalig kind-influencer, werkte samen met de auteur van de wet om zorgen over het Eerste Amendement weg te nemen. 'Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt', zegt Torres. > 'Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt.' > — Lennon Torres, Heat Initiative Het kantoor van de Californische procureur-generaal liet aan Reuters weten de rechtszaken te bestuderen. 'Ons kantoor zet zich in om de verstandige wetten van Californië te verdedigen om kinderen online te beschermen', aldus een verklaring. ### Een schikking van 17 miljard dollar In augustus schikte Meta een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media voor 17 miljard dollar (omgerekend ongeveer 15,6 miljard euro). Meta gaf daarbij geen schuld of aansprakelijkheid toe. Als onderdeel van de schikking beloofde Meta om de dagelijkse tijd van tieners op Instagram en Facebook te beperken tot twee uur. Ook blokkeert het bedrijf 's nachts en tijdens schooluren de toegang, krijgen tieners de optie om een standaardfeed zonder algoritme te gebruiken en kunnen ze automatisch afspelen uitzetten. Meta deed ook een 'oproep tot actie' aan YouTube en TikTok om een nieuwe 'industriestandaard' over te nemen. Geen van beide bedrijven ging mee in de schikking. ### Wat betekent dit voor jou? Deze rechtszaak laat zien hoe lastig het is om sociale media te reguleren. Enerzijds willen overheden jongeren beschermen tegen verslavende technologie. Anderzijds beroepen platforms zich op vrijheid van meningsuiting en bestaande wetten. Als de wet standhoudt, kan dat grote gevolgen hebben voor hoe sociale media in Californië werken. En mogelijk ook daarbuiten, want andere staten en landen kijken mee. Wat vind jij? Moeten overheden ingrijpen, of moeten platforms zelf verantwoordelijkheid nemen? Eén ding is zeker: de discussie over jeugd en sociale media is nog lang niet voorbij.