Techgiganten vechten nieuwe social media-wet aan: wat betekent dit voor jou?

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent een tiener en je scrollt eindeloos door TikTok, YouTube of Instagram. Herkenbaar? Voor veel jongeren is dat dagelijkse realiteit. Californië wil daar paal en perk aan stellen met een nieuwe wet, maar Google, Meta en TikTok zijn het daar helemaal niet mee eens. Ze hebben woensdag juridische stappen ondernomen tegen de staat. Wat is er aan de hand? ### De wet die jongeren moet beschermen De wet, genaamd AB 1709, gaat op 1 januari 2027 in. Vanaf dan is het platforms verboden om zogenaamde 'verslavende functies' aan te bieden aan gebruikers onder de 16 jaar. Denk aan oneindig scrollen, automatisch afspelen en een feed die je blijft boeien. De wet noemt deze functies 'psychologisch uitbuitend' en bedoeld om de betrokkenheid te maximaliseren, wat leidt tot dwangmatig gebruik. De platforms moeten 'redelijke maatregelen' nemen om ervoor te zorgen dat jongeren deze functies niet krijgen aangeboden. ### Waarom Big Tech in verzet komt Google, Meta en TikTok vinden dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt. Ook beroepen ze zich op Section 230, een Amerikaanse federale wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor inhoud van gebruikers. Volgens critici geeft Section 230 platforms te veel immuniteit. Google stelt in zijn rechtszaak dat zijn dochteronderneming YouTube aanbevelingen personaliseert om jonge gebruikers inhoud te bieden die relevant is voor hun interesses en passend bij hun leeftijd en ontwikkeling. Automatisch afspelen helpt gebruikers volgens Google om inhoud zonder onderbreking te bekijken, zoals een afspeellijst met educatieve video's. 'De verboden van AB 1709 op gepersonaliseerde aanbevelingen en automatisch afspelen zouden de inspanningen van YouTube om veilige, verantwoorde en verrijkende ervaringen te bieden aan gebruikers onder de 16 jaar dwarsbomen', aldus de rechtszaak. Meta voert aan dat zijn diensten 'miljarden mensen over de hele wereld in staat stellen ideeën uit te wisselen, steun te bieden en belangrijke onderwerpen te bespreken'. Het verbieden van gepersonaliseerde feeds en automatisch afspelen zou 'het voor Meta onwettig maken om überhaupt meningen aan minderjarigen te verspreiden', zo betoogt het bedrijf. ### Een pleidooi voor veiligheid boven winst Lennon Torres, directeur van de belangenorganisatie Heat Initiative, verwerpt de argumenten van de bedrijven. Torres, een voormalige kinderinfluencer, werkte samen met de auteur van de wet om zorgen over het Eerste Amendement weg te nemen. 'Ze presenteren dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een bedrijfsmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt', zegt Torres. > 'Ze presenteren dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een bedrijfsmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt.' ### Reactie van de autoriteiten Het kantoor van de Californische procureur-generaal heeft aan persbureau Reuters laten weten de rechtszaken te bestuderen. 'Ons kantoor is vastbesloten om de verstandige wetten van Californië te verdedigen om kinderen online te beschermen', aldus een verklaring. ### Eerder schikking en oproep tot actie In augustus schikte Meta een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media voor 17 miljard dollar (omgerekend zo'n 15,6 miljard euro), zonder schuld of aansprakelijkheid te erkennen. Als onderdeel van die schikking beloofde Meta onder meer: - de dagelijkse tijd van tieners op Instagram en Facebook te beperken tot twee uur; - toegang tot beide platforms 's nachts en tijdens schooluren te blokkeren; - tieners de mogelijkheid te geven een standaardfeed zonder algoritme te creëren; - tieners de optie te geven automatisch afspelen uit te schakelen. Meta riep YouTube en TikTok op om een nieuwe 'industrienorm' over te nemen, maar geen van beide bedrijven sloot zich aan bij de schikking. ### Wat betekent dit voor jou? De uitkomst van deze rechtszaken kan verstrekkende gevolgen hebben. Niet alleen voor techbedrijven, maar ook voor jou als gebruiker of ouder. Wordt de wet geblokkeerd, dan blijven verslavende functies voor jongeren bestaan. Wordt de wet gehandhaafd, dan moeten platforms hun algoritmes aanpassen. Hoe dan ook: de strijd om de aandacht van onze kinderen is in volle gang. En jij kunt je afvragen: hoe houd je zelf de regie over je schermgebruik?