Techgiganten vechten nieuwe jeugdwet aan: wat staat er op het spel?

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent een tiener en je scrollt eindeloos door TikTok, YouTube of Instagram. De ene na de andere video verschijnt, automatisch afgespeeld, precies afgestemd op jouw interesses. Heerlijk ontspannend, toch? Maar wat als die eindeloze stroom verslavend is en je mentale gezondheid schaadt? Californië wil daar iets aan doen met een nieuwe wet, maar Google, Meta en TikTok zijn het daar absoluut niet mee eens. Ze hebben de staat aangeklaagd. Waarom? En wat betekent dit voor jou? Laten we duiken in de strijd om jeugdige schermgebruikers. ### De wet die jeugd moet beschermen De wet, genaamd AB 1709, gaat op 1 januari 2027 in. Vanaf dan is het verboden om aan gebruikers onder de 16 jaar "verslavende functies" aan te bieden. Denk aan oneindig scrollen, automatisch afspelen en een algoritmische feed die je verslaafd houdt. De wet noemt deze functies "psychologisch exploiterend" omdat ze erop gericht zijn om zo lang mogelijk de aandacht vast te houden, wat kan leiden tot compulsief gebruik. Platforms moeten "redelijke maatregelen" nemen om ervoor te zorgen dat jongeren deze functies niet meer zien. Klinkt logisch, toch? Niet voor de techbedrijven. ### De rechtszaak: vrijheid van meningsuiting versus kinderbescherming Google, Meta en TikTok hebben woensdag elk een rechtszaak aangespannen tegen de Californische procureur-generaal Rob Bonta. Ze beweren dat de wet hun recht op vrijheid van meningsuiting schendt, evenals Section 230, een federale wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor door gebruikers geplaatste content. Volgens critici geeft Section 230 platforms te veel immuniteit. Maar de bedrijven vinden juist dat ze beschermd moeten worden. Google stelt dat zijn dochteronderneming YouTube juist personaliseerde aanbevelingen gebruikt om jongeren relevante en leeftijdsgeschikte content te bieden. Autoplay zou gebruikers helpen om content zonder onderbreking te bekijken, zoals een afspeellijst met educatieve video's. "De verboden van AB 1709 op gepersonaliseerde aanbevelingen en autoplay zouden YouTube's inspanningen om veilige, verantwoorde en verrijkende ervaringen te bieden aan gebruikers onder de 16 jaar dwarsbomen", aldus de rechtszaak. Meta voegt daaraan toe dat zijn diensten "miljarden mensen over de hele wereld in staat stellen om ideeën uit te wisselen, steun te bieden en belangrijke onderwerpen te bespreken". Een verbod op gepersonaliseerde feeds en autoplay zou het "onwettig maken voor Meta om überhaupt meningen aan minderjarigen te verspreiden", zo betoogt het bedrijf. ### Een tegengeluid: 'Het gaat om een verdienmodel' Lennon Torres, directeur van de belangenorganisatie Heat Initiative en voormalig kind-influencer, is het daar niet mee eens. Torres werkte samen met de auteur van de wet om zorgen over de Eerste Amendment (vrijheid van meningsuiting) weg te nemen. "Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt", zegt Torres. > "Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt." – Lennon Torres, Heat Initiative De meningen zijn dus verdeeld. De techbedrijven zien hun innovatie en vrijheid bedreigd, terwijl voorstanders van de wet juist de bescherming van kwetsbare jongeren vooropstellen. ### Wat betekent dit voor Nederland? Hoewel deze wet in Californië speelt, kan de uitkomst ook gevolgen hebben voor Nederland en de rest van Europa. De EU heeft al strengere regels voor online platforms, zoals de Digital Services Act (DSA), die onder andere gericht is op de bescherming van minderjarigen. Als Californië deze wet weet te handhaven, kan dat een precedent scheppen voor andere landen om vergelijkbare maatregelen te nemen. Aan de andere kant: als de techgiganten winnen, kunnen ze die overwinning gebruiken om ook Europese regelgeving aan te vechten. ### Eerder schikking: Meta betaalt 17 miljard dollar Interessant detail: in augustus schikte Meta een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media voor 17 miljard dollar (omgerekend ongeveer 15,6 miljard euro). Meta gaf daarbij geen schuld toe, maar beloofde wel maatregelen. Zo beperkt het bedrijf de dagelijkse schermtijd van tieners op Instagram en Facebook tot twee uur, blokkeert het toegang 's nachts en tijdens schooluren, biedt het tieners de optie om een standaard niet-algoritmische feed te gebruiken en staat het hen toe autoplay uit te zetten. Meta riep YouTube en TikTok op om dit "nieuwe industriestandaard" te omarmen, maar geen van beide bedrijven deed mee. ### De bal ligt bij de rechter Het kantoor van de Californische procureur-generaal laat aan persbureau Reuters weten de rechtszaken te bestuderen. "Ons kantoor zet zich in om de verstandige wetten van Californië te verdedigen om kinderen online te beschermen", aldus een verklaring. De komende maanden zal blijken of de rechter de wetgeving in stand houdt of dat de techbedrijven hun zin krijgen. Eén ding is zeker: de strijd om de online veiligheid van jongeren is nog lang niet gestreden. Wat vind jij? Moeten platforms verantwoordelijk worden gehouden voor verslavende functies, of gaat dat te ver? Laat het weten in de reacties.