Grote techbedrijven vechten wet tegen social media-verslaving aan

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent 15 en je scrolt eindeloos door TikTok. De ene video na de andere, automatisch afgespeeld. Voor je het weet is het 2 uur later. Herkenbaar? De staat Californië wil hier iets aan doen met een nieuwe wet, maar Google, Meta en TikTok liggen dwars. De drie technologiespelers hebben deze week juridische stappen ondernomen tegen de procureur-generaal van Californië, Rob Bonta. Ze willen voorkomen dat de wet (AB 1709) ingaat op 1 januari 2027. Die wet verbiedt platforms om aan gebruikers onder de 16 zogenaamde 'verslavende functies' aan te bieden, zoals oneindig scrollen, automatisch afspelen en een algoritmische feed die ontworpen is om je zo lang mogelijk bezig te houden. ### Waarom deze wet er komt Uit onderzoek blijkt dat sociale media een negatieve invloed kunnen hebben op de mentale gezondheid van jongeren. Deze wet is een poging om paal en perk te stellen aan functies die volgens de wetgever 'psychologisch uitbuitend' zijn. De platforms moeten 'redelijke maatregelen' nemen om te voorkomen dat minderjarigen deze functies voorgeschoteld krijgen. ### De argumenten van de platforms Google, Meta en TikTok vinden dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt. Ook beroepen ze zich op Section 230, een Amerikaanse wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor inhoud van gebruikers. Volgens critici geeft Section 230 platforms te veel vrijheid. Google stelt dat zijn dochteronderneming YouTube juist gepersonaliseerde aanbevelingen gebruikt om jongeren veilige en relevante content te bieden. Autoplay zou helpen om educatieve video's als een playlist te bekijken. 'De verboden van AB 1709 zouden YouTubes inspanningen om minderjarigen een veilige ervaring te bieden, dwarsbomen', aldus de rechtszaak. Meta voert aan dat zijn diensten miljarden mensen wereldwijd in staat stellen ideeën uit te wisselen. Het verbieden van gepersonaliseerde feeds en autoplay zou het voor Meta onmogelijk maken om überhaupt met minderjarigen te communiceren, zo betoogt het bedrijf. ### Een tegengeluid Lennon Torres, directeur bij de belangenorganisatie Heat Initiative, is het daar niet mee eens. Torres was vroeger zelf kind-influencer en werkte mee aan de wet om zorgen over de Eerste Amendement weg te nemen. 'Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat risico's met zich meebrengt', zegt Torres. ### Reactie van de autoriteiten Het kantoor van de procureur-generaal van Californië laat aan persbureau Reuters weten de rechtszaken te bestuderen. 'Ons kantoor zet zich in om de verstandige wetten van Californië te verdedigen om kinderen online te beschermen', aldus een verklaring. ### Eerder dit jaar: schikking van 17 miljard euro In augustus trof Meta een schikking van 17 miljard euro in een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media. Meta gaf daarbij geen schuld toe. Als onderdeel van de schikking beloofde het bedrijf onder meer: - De dagelijkse tijd van tieners op Instagram en Facebook te beperken tot twee uur. - Toegang tot beide platforms 's nachts en tijdens schooluren te blokkeren. - Tieners de optie te geven om standaard een niet-algoritmische feed te gebruiken. - Tieners in staat te stellen autoplay uit te zetten. Meta riep YouTube en TikTok op om dit voorbeeld te volgen en een nieuwe 'industriestandaard' te omarmen. Geen van beide bedrijven ging daarop in. ### Wat betekent dit voor jou? Als je in Nederland woont, heeft deze Californische wet direct geen invloed op jou. Maar de uitspraak kan wel navolging krijgen in Europa. De Europese Unie heeft al strengere regels voor online platforms, zoals de Digital Services Act. Toch is de uitkomst van deze rechtszaak interessant: het laat zien hoe moeilijk het is om verslavende functionaliteiten aan banden te leggen zonder de vrijheid van meningsuiting te raken. Voor professionals in media monitoring is het zaak om deze ontwikkeling te volgen. Het kan de manier waarop sociale media werken veranderen, en daarmee ook de data die jij analyseert.