Rechtszaken van Google, Meta en TikTok: wat staat er op het spel?

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent een tiener en je scrolt eindeloos door je favoriete app. Herkenbaar? Drie grote techbedrijven willen voorkomen dat een Californische wet dit soort verslavende functies voor jongeren aan banden legt. Google, Meta en TikTok hebben deze week rechtszaken aangespannen tegen de procureur-generaal van Californië, Rob Bonta. Wat betekent dat voor de toekomst van sociale media? ### Waarom deze wet? Californië wil met wetsvoorstel AB 1709 de verslavende werking van sociale media voor jongeren onder de 16 aanpakken. De wet, die op 1 januari 2027 ingaat, verbiedt platforms om functies aan te bieden die als 'psychologisch uitbuitend' worden beschouwd. Denk aan oneindig scrollen, automatisch afspelen en een algoritmische feed die gericht is op maximale betrokkenheid. Volgens de wetgever leiden deze functies tot dwangmatig gebruik en schaden ze de mentale gezondheid van jongeren. ### De argumenten van de platforms Google, Meta en TikTok voeren aan dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt. Ook verwijzen ze naar Section 230, een federale wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor door gebruikers geplaatste content. Volgens critici biedt Section 230 echter te veel immuniteit aan platforms. Google stelt in zijn rechtszaak dat YouTube juist personaliseert om jongeren veilige en relevante content te bieden. Autoplay zou gebruikers helpen om content zonder onderbreking te bekijken, zoals een playlist met educatieve video's. 'De verboden van AB 1709 zouden YouTubes inspanningen om minderjarigen een veilige, verantwoorde en verrijkende ervaring te bieden, dwarsbomen', aldus het bedrijf. Meta beweert dat zijn diensten miljarden mensen wereldwijd in staat stellen ideeën uit te wisselen en steun te bieden. Het verbieden van gepersonaliseerde feeds en autoplay zou het voor Meta onmogelijk maken om zich tot minderjarigen te richten, zo betoogt het bedrijf. ### Tegenstanders: 'Het gaat om een verdienmodel' Lennon Torres, directeur bij de belangenorganisatie Heat Initiative, veegt de vloer aan met de argumenten van de techbedrijven. Torres, zelf een voormalig kind-influencer, werkte samen met de indiener van de wet om zorgen over de Eerste Amendement te adresseren. 'Ze presenteren dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat riskant is', zegt Torres. ### Reactie van de autoriteiten Het kantoor van de procureur-generaal van Californië laat aan persbureau Reuters weten de rechtszaken te bestuderen. 'Ons kantoor zet zich in om de verstandige wetten van Californië te verdedigen die kinderen online beschermen', aldus een verklaring. ### Eerder dit jaar: schikking van $17 miljard In augustus trof Meta een schikking van $17 miljard in een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media. Zonder schuld te bekennen, stemde het bedrijf in met maatregelen: tieners mogen dagelijks maximaal twee uur op Instagram en Facebook doorbrengen, 's nachts en onder schooltijd is toegang geblokkeerd, tieners krijgen standaard een niet-algoritmische feed en kunnen autoplay uitzetten. Meta riep YouTube en TikTok op om dit voorbeeld te volgen, maar beide bedrijven deden dat niet. ### Wat betekent dit voor Nederland? Hoewel deze zaak zich in Californië afspeelt, kan de uitkomst ook gevolgen hebben voor Europese regelgeving, zoals de Digital Services Act (DSA). De DSA verplicht platforms al om de veiligheid van minderjarigen te waarborgen, maar de handhaving verschilt per land. Als Californië erin slaagt deze wet door te voeren, kan dat een precedent scheppen voor strengere regels wereldwijd. Voor media monitoring professionals is het belangrijk om deze ontwikkelingen te volgen, omdat ze de manier waarop sociale media met jongeren omgaan kunnen veranderen. Kortom, de rechtszaken draaien om meer dan alleen een wet in Californië. Ze raken aan de kern van hoe sociale media werken en welke verantwoordelijkheid platforms dragen voor hun jonge gebruikers. De komende maanden zullen uitwijzen of de rechter de kant van de techbedrijven of die van de wetgever kiest.