Hoe TikTok onverwachte kunstschatten tot leven brengt

Pieter Smit · 2026-09-30

Het voelt soms alsof sociale media vooral om oppervlakkigheid en trends draaien, toch? Maar af en toe doet een platform iets wat je verrast. Zoals TikTok nu doet. Ze gaan verder dan dansjes en challenges en duiken dieper in de wereld van cultuur en geschiedenis. Ik moest er even over nadenken toen ik het nieuws las. Een app die vooral bekend staat om korte, snelle video's, die een museumcollectie gaat presenteren. Het zette me aan het denken over hoe we tegenwoordig kennis tot ons nemen en hoe zelfs de meest onverwachte kanalen daarin een rol kunnen spelen. ### Wat houdt het Museums Alive programma precies in? TikTok heeft zijn 'Museums Alive' serie uitgebreid. Dat is een reeks waarin ze samenwerken met musea om hun collecties op een nieuwe, toegankelijke manier te tonen. Deze keer is de partner het Los Angeles County Museum of Art, oftewel LACMA. En de focus? De Egyptische collectie van het museum. Het is fascinerend om te zien hoe een platform dat vaak als vluchtig wordt gezien, juist de tijdloosheid van oude kunst onder de aandacht wil brengen. Ze kiezen niet voor de meest voor de hand liggende samenwerking, en dat maakt het juist interessant. Het gaat niet om een eenmalig filmpje, maar om een uitgebreide serie binnen een bestaand programma. Dat toont commitment. ### Waarom deze Egyptische collectie zo bijzonder is Die Egyptische collectie in LACMA is niet zomaar iets. We hebben het over artefacten die duizenden jaren oud zijn. Objecten die verhalen vertellen over een beschaving die ons nog steeds fascineert. Denk aan: - Beeldhouwwerken van farao's en goden, vaak gemaakt van steen zoals graniet of kalksteen - Prachtig gedecoreerde amforen en vazen die gebruikt werden in het dagelijks leven en bij rituelen - Fragmenten van papyrus met hiërogliefen, het oude schrift van Egypte - Sieraden en persoonlijke objecten die inzicht geven in het leven van toen Door dit via TikTok te tonen, wordt het niet alleen voor museumbezoekers in Los Angeles toegankelijk, maar voor iedereen met de app. Dat is een enorme verschuiving. Kunst wordt niet langer alleen achter glas getoond, maar komt via een scherm rechtstreeks bij mensen thuis. ### De impact op hoe we kunst ervaren Hier zit de echte waarde, denk ik. Het democratiseren van cultuur. Niet iedereen kan naar Los Angeles reizen. Een retourtje kost al snel meer dan €800, en dan heb je het nog niet over accommodatie en entree. En zelfs als je in Nederland naar een museum gaat met een Egyptische afdeling, zoals het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, is dat niet voor iedereen even makkelijk bereikbaar. TikTok maakt het mogelijk om deze objecten van heel dichtbij te bekijken, vaak met extra uitleg en context. Je kunt inzoomen op details die je in een museumzaal misschien niet eens zou opmerken. Het haalt de barrière van afstand en soms ook van drempelvrees weg. Want laten we eerlijk zijn: niet iedereen voelt zich even comfortabel in een traditioneel museum. Een quote die me bijbleef van een museumdirecteur in een eerder interview: "Het gaat er niet om waar mensen leren, maar dát ze leren." Dat vind ik een krachtig uitgangspunt. Als een platform met miljarden gebruikers daar een rol in kan spelen, waarom dan niet? ### Wat dit betekent voor de toekomst van cultuurpresentatie Dit is waarschijnlijk nog maar het begin. We zien al langer dat culturele instellingen zoeken naar manieren om nieuwe doelgroepen te bereiken. De afgelopen jaren zijn virtuele tours enorm populair geworden, vooral sinds de pandemie. Maar TikTok biedt iets anders: korte, pakkende formats die perfect passen bij de manier waarop veel mensen, vooral jongeren, content consumeren. Het is niet perfect, natuurlijk. Een scherm van 15 centimeter kan nooit de ervaring van een object van 2 meter hoog vervangen. De textuur van steen, de schaal, de aanwezigheid - dat mis je. Maar het is wel een toegangspoort. Het kan interesse wekken, aanzetten tot verder onderzoek, en misschien zelfs een bezoek aan een lokaal museum stimuleren. Voor professionals in de culturele sector is dit een ontwikkeling om in de gaten te houden. Het vraagt om een andere manier van denken: niet alleen over wat je toont, maar vooral over hóe je het toont. Het draait om verhaal, toegankelijkheid en het vinden van de juiste kanalen voor je publiek. Uiteindelijk gaat het erom dat prachtige collecties, waar ook ter wereld, het verdienen om gezien en gewaardeerd te worden. Of dat nu via een museumzaal is of via een smartphone, dat maakt eigenlijk niet zoveel uit. Het belangrijkste is dat de verhalen worden doorgegeven, van generatie op generatie, op welke manier dan ook.