Grote techbedrijven vechten wet tegen verslavende social media aan

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent 15 en je social media feed houdt je urenlang vast. Wetgevers in Californië willen daar paal en perk aan stellen met een nieuwe wet. Maar Google, Meta en TikTok liggen nu dwars. Ze hebben woensdag juridische stappen ondernomen tegen de procureur-generaal van Californië, Rob Bonta. Waarom? Volgens hen tast de wet hun vrijheid van meningsuiting aan. En dat terwijl de wet juist bedoeld is om jongeren te beschermen tegen verslavende functies. ### Wat houdt de wet precies in? De wet, genaamd AB 1709, gaat op 1 januari 2027 in. Vanaf dan is het platforms verboden om aan gebruikers onder de 16 zogenaamde 'verslavende functies' aan te bieden. Denk aan eindeloos scrollen, autoplay en een feed die je blijft trekken. De wet noemt deze functies 'psychologisch uitbuitend' omdat ze gericht zijn op maximaal engagement, wat kan leiden tot dwangmatig gebruik. Platforms moeten ook 'redelijke maatregelen' nemen om te voorkomen dat jonge gebruikers deze functies krijgen. ### Het verweer van de techgiganten Google, Meta en TikTok vinden dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt. Ook beroepen ze zich op Section 230, een federale wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor inhoud van gebruikers. Volgens critici geeft Section 230 platforms te veel immuniteit. Google stelt in zijn rechtszaak dat zijn dochteronderneming YouTube aanbevelingen personaliseert om jonge kijkers relevante en leeftijdsgeschikte content te bieden. Autoplay zou juist helpen om content zonder onderbreking te bekijken, bijvoorbeeld als een playlist voor educatieve video's. 'De verboden van AB 1709 op gepersonaliseerde aanbevelingen en autoplay zouden YouTubes inspanningen om veilige, verantwoorde en verrijkende ervaringen te bieden aan gebruikers onder de 16 dwarsbomen', aldus de rechtszaak. Meta voert aan dat zijn diensten 'miljarden mensen wereldwijd in staat stellen ideeën te delen, steun te bieden en belangrijke onderwerpen te bespreken'. Het verbieden van gepersonaliseerde feeds en autoplay zou 'het voor Meta onwettig maken om überhaupt meningen aan minderjarigen te verspreiden', zo betoogt het bedrijf. > 'Ze framen dit als een vrijheidsstrijd, maar wat echt op het spel staat is een businessmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat risico's met zich meebrengt.' > — Lennon Torres, directeur movement partnerships bij Heat Initiative ### Een andere kijk op de zaak Lennon Torres, directeur movement partnerships bij de belangenorganisatie Heat Initiative, veegt de argumenten van de bedrijven van tafel. Torres, een voormalig kind-influencer, werkte samen met de auteur van de wet om zorgen over het Eerste Amendement weg te nemen. Volgens haar draait het niet om vrijheid van meningsuiting, maar om een verdienmodel dat kinderen verslaafd houdt. De procureur-generaal van Californië laat aan persbureau Reuters weten de rechtszaken te bestuderen. 'Ons kantoor zet zich in om de verstandige wetten van Californië te verdedigen om kinderen online te beschermen', aldus een verklaring. ### Eerder dit jaar: schikking van 17 miljard dollar In augustus trof Meta een schikking van 17 miljard dollar in een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op social media. Het bedrijf gaf daarbij geen schuld of aansprakelijkheid toe. Als onderdeel van de schikking beloofde Meta het dagelijkse gebruik van Instagram en Facebook door tieners te beperken tot twee uur. Ook zou het toegang 's nachts en tijdens schooluren blokkeren, tieners de optie geven om standaard een niet-algoritmische feed te gebruiken en autoplay uit te zetten. Meta riep YouTube en TikTok op om dit 'nieuwe industriestandaard' over te nemen, maar geen van beide bedrijven ging daarmee akkoord. ### Wat betekent dit voor jou? Deze rechtszaak raakt niet alleen Californië. Als grote platforms zich verzetten tegen dit soort wetten, kan dat wereldwijd gevolgen hebben voor hoe social media wordt gereguleerd. In Nederland en de EU kijken beleidsmakers met belangstelling naar deze ontwikkelingen. De vraag is of bescherming van jongeren zwaarder moet wegen dan de vrijheid van platforms om hun diensten naar eigen inzicht aan te bieden. Wordt vervolgd.