Grote techbedrijven vechten wet tegen verslavende social media aan

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent 15 en je scrolt eindeloos door TikTok. De ene na de andere video, automatisch afgespeeld. Herkenbaar? Voor velen wel. En dat is precies waar Californië iets aan wil doen. Maar Google, Meta en TikTok zijn het daar niet mee eens. Ze hebben woensdag elk een rechtszaak aangespannen tegen de Californische procureur-generaal Rob Bonta. ### Waar gaat die wet over? De wet, genaamd AB 1709, gaat op 1 januari 2027 in. Vanaf dan is het platforms verboden om zogenaamde 'verslavende functies' aan te bieden aan gebruikers onder de 16. Denk aan oneindig scrollen, automatisch afspelen en een 'verslavende' feed. De wet noemt deze functies 'psychologisch uitbuitend' en bedoeld om de betrokkenheid te maximaliseren, wat leidt tot dwangmatig gebruik. Platforms moeten ook 'redelijke maatregelen' nemen om te voorkomen dat jonge gebruikers deze functies krijgen. ### Het verweer van de techgiganten Google, Meta en TikTok vinden dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt. Ook beroepen ze zich op Section 230, een Amerikaanse federale wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor door gebruikers geplaatste content. Volgens critici biedt Section 230 platforms te veel immuniteit. Google stelt in zijn rechtszaak dat zijn dochteronderneming YouTube aanbevelingen personaliseert om ervoor te zorgen dat jonge gebruikers content krijgen die relevant is voor hun interesses en passend bij hun leeftijd en ontwikkelingsbehoeften. Autoplay zou gebruikers helpen om content ononderbroken en opeenvolgend te bekijken, zoals een afspeellijst met educatieve video's. 'De verboden van AB 1709 op gepersonaliseerde aanbevelingen en autoplay zouden de inspanningen van YouTube om veilige, verantwoorde en verrijkende ervaringen te bieden aan gebruikers onder de 16 frustreren', aldus de rechtszaak. Meta voert aan dat zijn diensten 'miljarden mensen over de hele wereld in staat stellen om ideeën uit te wisselen, steun te bieden en belangrijke onderwerpen te bespreken'. Het verbieden van gepersonaliseerde feeds en autoplay zou 'het voor Meta onwettig maken om überhaupt meningen aan minderjarigen te verspreiden', aldus het bedrijf. ### Een tegengeluid Lennon Torres, directeur movement partnerships bij de belangenorganisatie Heat Initiative, veegt de vloer aan met de argumenten van de bedrijven. Torres, een voormalig kind-influencer, werkte samen met de auteur van de wet om zorgen over het Eerste Amendement weg te nemen. 'Ze framen dit als een vrijheidsstrijd, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt', zegt Torres. > 'Ze framen dit als een vrijheidsstrijd, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt.' - Lennon Torres ### Wat betekent dit voor Nederland? Hoewel deze rechtszaak zich in Californië afspeelt, kan de uitkomst ook gevolgen hebben voor Nederland en de rest van Europa. De EU heeft met de Digital Services Act (DSA) al regels opgesteld om minderjarigen online beter te beschermen. Bedrijven die in de VS hun zin krijgen, zouden echter kunnen proberen om vergelijkbare wetgeving in Europa aan te vechten. Het is dus zaak om deze ontwikkeling goed te volgen. De Californische procureur-generaal heeft laten weten de rechtszaken te bestuderen. 'Ons kantoor zet zich in om de verstandige wetten van Californië te verdedigen om kinderen online te beschermen', aldus een verklaring. In augustus schikte Meta een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media voor 17 miljard dollar (omgerekend zo'n 15,7 miljard euro), zonder schuld of aansprakelijkheid te erkennen. Als onderdeel van die schikking beloofde Meta onder meer om de dagelijkse tijd van tieners op Instagram en Facebook te beperken tot twee uur, toegang 's nachts en tijdens schooluren te blokkeren, tieners de optie te geven om een standaard niet-algoritmische feed te maken en autoplay uit te zetten. Meta riep YouTube en TikTok op om dit voorbeeld te volgen, maar geen van beide bedrijven deed dat. De vraag is nu: trekken Google, Meta en TikTok aan het langste eind, of wint Californië en daarmee de bescherming van jonge gebruikers? Wat denk jij? Laat het weten in de reacties.