Grote techbedrijven vechten wet aan die kinderen online beschermt

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent een tiener en je sociale media feed blijft maar doorgaan, eindeloos scrollen, video's die automatisch starten. Verslavend? Ja. Daar wil Californië iets aan doen. Maar Google, Meta en TikTok zijn het daar niet mee eens. Ze hebben woensdag drie afzonderlijke rechtszaken aangespannen tegen de Californische procureur-generaal Rob Bonta. Waarom? Ze willen een nieuwe wet tegenhouden die sociale mediaverslaving onder jongeren moet verminderen. ### Wat houdt de wet in? De wet, genaamd AB 1709, gaat in op 1 januari 2027. Vanaf dan is het platforms zoals Google, Meta en TikTok verboden om zogenaamde 'verslavende functies' aan te bieden aan gebruikers onder de 16 jaar. Denk aan oneindig scrollen, autoplay en een 'verslavende' feed. De wet noemt deze functies 'psychologisch uitbuitend' en bedoeld om de betrokkenheid te maximaliseren op een manier die leidt tot dwangmatig gebruik. Platforms moeten ook 'redelijke maatregelen' nemen om ervoor te zorgen dat jongeren deze functies niet krijgen aangeboden. ### De argumenten van de bedrijven Google, Meta en TikTok vinden dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt. Ook beroepen ze zich op Section 230, een bepaling uit een federale wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor inhoud van gebruikers. Critici van Section 230 zeggen juist dat het platforms onterecht brede immuniteit geeft. Google stelt in zijn rechtszaak dat zijn dochteronderneming YouTube aanbevelingen personaliseert om ervoor te zorgen dat jonge gebruikers inhoud krijgen die relevant is voor hun interesses en passend bij hun leeftijd en ontwikkelingsbehoeften. Autoplay zou gebruikers helpen om inhoud ononderbroken en opeenvolgend te bekijken, zoals een afspeellijst met educatieve video's. 'De verboden van AB 1709 op gepersonaliseerde aanbevelingen en autoplay zouden de inspanningen van YouTube om gebruikers onder de 16 een veilige, verantwoorde en verrijkende ervaring te bieden, dwarsbomen', aldus de rechtszaak. Meta voert aan dat zijn diensten 'miljarden mensen over de hele wereld in staat stellen ideeën te delen, steun te bieden en belangrijke onderwerpen te bespreken'. Het verbieden van gepersonaliseerde feeds en autoplay zou 'het voor Meta onwettig maken om überhaupt meningen aan minderjarigen te verspreiden', zo betoogt het bedrijf. ### Tegenstanders aan het woord Lennon Torres, directeur movement partnerships bij de belangenorganisatie Heat Initiative, veegt de argumenten van de bedrijven van tafel. Torres, een voormalig kind-influencer, werkte samen met de auteur van de wet om zorgen over het Eerste Amendement weg te nemen. 'Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat profiteert van het aan de gang houden van kinderen, zelfs als dat hen in gevaar brengt', zegt Torres. ### Reactie van de autoriteiten Het kantoor van de Californische procureur-generaal heeft aan persbureau Reuters laten weten de rechtszaken te bestuderen. 'Ons kantoor zet zich in om de verstandige wetten van Californië te verdedigen om kinderen online te beschermen', aldus een verklaring. ### Eerder dit jaar: schikking van $17 miljard In augustus trof Meta een schikking van $17 miljard in een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media. Het bedrijf gaf daarbij geen schuld of aansprakelijkheid toe. Als onderdeel van de schikking stemde Meta ermee in om de dagelijkse tijd die tieners op Instagram en Facebook doorbrengen te beperken tot twee uur. Ook blokkeert het bedrijf 's nachts en tijdens schooluren de toegang tot beide platforms, kregen tieners de optie om een standaardfeed zonder algoritme te kiezen en kunnen ze autoplay uitzetten. Meta deed ook een 'oproep tot actie' aan YouTube en TikTok om een nieuwe 'industriestandaard' te omarmen. Geen van beide bedrijven sloot zich echter aan bij de schikking. ### Wat betekent dit voor Nederland? Hoewel deze rechtszaken zich in Californië afspelen, kunnen ze gevolgen hebben voor de manier waarop sociale media wereldwijd met minderjarigen omgaan. Als de wet standhoudt, kunnen andere landen – waaronder Nederland – soortgelijke maatregelen overwegen. De discussie over verslavende algoritmes en de bescherming van jonge gebruikers is ook hier actueel. Het is een kwestie van balans: enerzijds vrijheid van meningsuiting en innovatie, anderzijds de veiligheid en het welzijn van kinderen.