Grote techbedrijven vechten wet aan die kinderen moet beschermen

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent een tiener en je scrolt eindeloos door TikTok, Instagram of YouTube. Herkenbaar? Voor veel jongeren is dat dagelijkse realiteit. En dat is precies waar een nieuwe wet in Californië iets aan wil doen. Maar Google, Meta en TikTok zijn het daar niet mee eens. Ze hebben woensdag alle drie een rechtszaak aangespannen tegen de Californische procureur-generaal Rob Bonta. Ze willen voorkomen dat de wet ingaat. ### Wat houdt de wet precies in? De wet, genaamd AB 1709, gaat op 1 januari 2027 in. Vanaf dan is het platforms verboden om zogenaamde 'verslavende functies' aan te bieden aan gebruikers onder de 16 jaar. Denk aan oneindig scrollen, autoplay en een 'verslavende' feed. De wet noemt deze functies 'psychologisch uitbuitend' en bedoeld om de betrokkenheid te maximaliseren, wat leidt tot dwangmatig gebruik. De platforms moeten ook 'redelijke maatregelen' nemen om ervoor te zorgen dat jonge gebruikers deze functies niet krijgen aangeboden. ### Waarom vechten de bedrijven dit aan? De bedrijven vinden dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt. Ook beroepen ze zich op Section 230, een federale wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor inhoud van gebruikers. Critici zeggen dat Section 230 platforms te veel immuniteit geeft. Google stelt in zijn rechtszaak dat zijn dochteronderneming YouTube aanbevelingen personaliseert om jonge gebruikers inhoud te bieden die relevant is voor hun interesses en passend bij hun leeftijd en ontwikkeling. Autoplay zou gebruikers helpen om inhoud zonder onderbreking te bekijken, zoals een afspeellijst met educatieve video's. 'De verboden van AB 1709 op gepersonaliseerde aanbevelingen en autoplay zouden de inspanningen van YouTube om veilige, verantwoorde en verrijkende ervaringen te bieden aan gebruikers onder de 16 jaar frustreren', aldus de rechtszaak. Meta zegt dat zijn diensten 'miljarden mensen over de hele wereld in staat stellen om ideeën te delen, steun te bieden en belangrijke onderwerpen te bespreken'. Het verbieden van gepersonaliseerde feeds en autoplay zou 'het voor Meta onwettig maken om überhaupt meningsuiting aan minderjarigen te verspreiden', aldus het bedrijf. ### Een tegengeluid Lennon Torres, directeur van de belangenorganisatie Heat Initiative, veegt de argumenten van de bedrijven van tafel. Torres, een voormalig kind-influencer, werkte samen met de auteur van de wet om zorgen over het Eerste Amendement weg te nemen. 'Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat hen in gevaar brengt', zegt Torres. ### Wat gebeurt er nu? De Californische procureur-generaal heeft aan persbureau Reuters laten weten de rechtszaken te bestuderen. 'Onze instantie is vastbesloten om de verstandige wetten van Californië te verdedigen om kinderen online te beschermen', aldus een verklaring. Interessant detail: in augustus schikte Meta een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media voor 17 miljard dollar (omgerekend zo'n 15,6 miljard euro). Meta gaf daarbij geen schuld of aansprakelijkheid toe. Als onderdeel van de schikking beloofde Meta om de dagelijkse tijd van tieners op Instagram en Facebook te beperken tot twee uur, toegang 's nachts en tijdens schooluren te blokkeren, tieners de optie te geven om een standaard niet-algoritmische feed te maken en autoplay uit te zetten. Meta riep YouTube en TikTok op om dit voorbeeld te volgen, maar geen van beide deed dat. ### Wat betekent dit voor jou? Als je in Nederland woont, heeft deze Californische wet direct geen invloed op jou. Maar het is een teken aan de wand: overheden wereldwijd worstelen met de vraag hoe ze kinderen online kunnen beschermen zonder de vrijheid van meningsuiting aan te tasten. De uitkomst van deze rechtszaken kan een voorbeeld zijn voor wetgeving elders, ook in Europa. Blijf dit dus volgen, want het debat over verslavende sociale media is nog lang niet voorbij.