Gaan Google, Meta en TikTok te ver met hun rechtszaak?

Pieter Smit · 2026-11-05

Stel je voor: je bent een tiener en je scrollt eindeloos door je favoriete app. Herkenbaar? De Amerikaanse staat Californië wil daar paal en perk aan stellen met een nieuwe wet. Maar drie grote techbedrijven – Google, Meta en TikTok – vechten die wet nu aan. Wat is er aan de hand? ### Waarom deze wet? Californië maakt zich zorgen om de verslavende werking van sociale media op jongeren onder de 16. De wet, AB 1709 genaamd, verbiedt platforms om functies aan te bieden die 'psychologisch uitbuitend' zijn en bedoeld zijn om obsessief gebruik te stimuleren. Denk aan oneindig scrollen, automatisch afspelen en een feed die je blijft trekken. De wet treedt op 1 januari 2027 in werking. ### De rechtszaak Google, Meta en TikTok hebben woensdag elk een rechtszaak aangespannen tegen de Californische procureur-generaal Rob Bonta. Ze vinden dat de wet hun recht op vrije meningsuiting schendt en ook Section 230 in gevaar brengt – een federale wet uit 1996 die online platforms beschermt tegen aansprakelijkheid voor inhoud van gebruikers. Google stelt dat zijn dochteronderneming YouTube juist gepersonaliseerde aanbevelingen gebruikt om jongeren relevante en leeftijdsgeschikte content te bieden. Autoplay zou helpen om video's achter elkaar te bekijken, zoals een afspeellijst met educatieve video's. 'De verboden van AB 1709 zouden YouTubes inspanningen om veilige, verantwoorde en verrijkende ervaringen te bieden ondermijnen', aldus de rechtszaak. Meta voert aan dat zijn diensten miljarden mensen wereldwijd in staat stellen ideeën uit te wisselen en steun te bieden. Het verbieden van gepersonaliseerde feeds en autoplay zou het voor Meta onmogelijk maken om überhaupt meningen aan minderjarigen te uiten. ### Kritiek op de techgiganten Lennon Torres, directeur van de belangenorganisatie Heat Initiative en zelf voormalig kind-influencer, is het daar niet mee eens. Zij werkte samen met de initiatiefnemer van de wet om zorgen over de Eerste Amendement weg te nemen. 'Ze framen dit als een strijd voor vrije meningsuiting, maar wat echt op het spel staat is een verdienmodel dat winst maakt door kinderen te laten scrollen, zelfs als dat riskant is', zegt Torres. ### Wat betekent dit voor Nederland? Hoewel deze wet in Californië speelt, kan de uitkomst ook gevolgen hebben voor Nederland en de rest van Europa. Als grote platforms worden gedwongen om verslavende functies aan te passen, zou dat wereldwijd effect kunnen hebben. Bovendien lopen er in Europa al vergelijkbare discussies over de online veiligheid van kinderen. ### Een belangrijke overwinning? Interessant is dat Meta in augustus een schikking trof van 17 miljard dollar in een zaak over de veiligheid en verslaving van jongeren op sociale media. Zonder schuld te bekennen, beloofde Meta onder meer om de schermtijd van tieners op Instagram en Facebook te beperken tot twee uur per dag, toegang 's nachts en tijdens schooluren te blokkeren, en tieners de optie te geven om autoplay uit te zetten. Meta riep YouTube en TikTok op om dit 'industriestandaard' te volgen, maar beide bedrijven deden dat niet. Het is duidelijk dat de strijd om de online veiligheid van kinderen nog lang niet gestreden is. De rechtszaak in Californië is een volgende stap in een wereldwijd debat over de macht van sociale media. Wat vind jij? Moeten platforms verantwoordelijk worden gehouden voor verslavende functies, of gaat dat ten koste van de vrijheid van meningsuiting?